آرتیشو ( کنگر فرنگی Artichoke)

کلیات گیاه شناسی

آرتیشو گیاه بومی مناطق مرکزی مدیترانه است ولی در حال حاضر در بیشتر نقاط معتدل دنیا کشت یم شود .
رومی ها در حدود ۲۰۰۰ سال پیش این گیاه را پرورش می دادند و بعنوان سبزی در سالاد استفاده می کردند .
آرتیشو در قرن شانزدهم در انگلستان و فرانسه برده شد و سپس در قرن نوزدهم در آمریکا کشت شد . اکنون کالیفرنیا و سواحل اقیانوس آرام مرکز کشت آرتیشو می باشد .
کلمه Artichoke از کلمه ایتالیایی Articicco مشتق شده که بمعنی میوه کاج می باشد و آرتیشو هم مانند میوه کاج است آرتیشو برای رشد احتیاج به آب و باران فراوان درد .
آرتیشو گیاهای است چند ساله درای ساقه ای راست که ارتفاع آن بحدود یک متر می رسد . برگهای آن پهن و دراز مانند برگهای کاهو است که برنگ سبز تیره است . در انتهای ساقه میوه آن که بشکل میوه کاج یا سیب فلس در است مشاهده می شود .گلبرگهای آن ضخیم و گوشتی بوده و انتهای گلبرگها ضخیم تراست که مصرف خوراکی درد .
برای خرید آرتیشو دقت کنید که برگها با نشده و سفت و سبز باشد . هنگامیکه برگهای آرتیشو قهوه ای است نشان دهنده کهنه بودن آن می باشد .
فصل آرتیشو معمولا ماههای فرودرین و دریبهشت ( آپریل و می )است .

تركيبات شيميايي:

برگهای خوردنی آرتیشو درای اینولین ، اینولاز و ماده ای تلخ بنام سینارین Cynarine می باشد .
سینارین خاصی زیاد کننده ترشحات صفرارا درد و علت صفرا بری آرتیشو داشتن این ماده است .
در صد گرم آرتیشو پخته مواد زیر موجود است :
انرژی 14 کالری
پروتئین 1/5 گرم
آب 86 گرم
مواد چرب 0/1 گرم
مواد نشاسته ای 5 گرم
کلسیم 22 میلی گرم
فسفر 40 میلی گرم
آهن 0/6 میلی گرم
سدیم 30 میلی گرم
پتاسیم 0 25 میلی گرم
ویتامین آ 40 واحد بين المللي
ویتامین ب 1 0/04 ميلي گرم
ویتامین ب 2 0/02 میلی گرم
ویتامین ب 3 0/6 میلی گرم
ویتامین ث 5/2 میلی گرم

خواص داروئی:

آرتیشو از نظر طب قدیم ایران گرم و کمی خشک است . قسمت مورد استفاده آرتیشو برگها و قسمت سوط آن است که بنام قلب آرتیشو معروق می باشد . آرتیشو :
۱) کبد را تمیز و اعمال کبد را تنظیم می کند .
۲) ترشح صفرا را افزایش می دهد .
۳) از جمع شده چربی در کبد جلوگیری می کند و آنهایی که کبد چرب دارند بهتر است از آرتیشو استفاده کنند
۴) یرقان مزمن را درمان می کند .
۵) تقویت کننده بدن است.
۶) موجب دفع ادرار می شود .
۷) تب بر است .
۸) در درمان رماتیسم موثر است .
۹) یبوست های ناشی از عدم صفرا را درمان می کند.
۱۰) در درمان ورم روده موثر است .
۱۱) باعث دفع سنگهای کیسه صفرا می شود .
۱۲) نیروی جنسی را افزایش می دهد .
۱۳) کلیه و مثانه را گرم می کند .
۱۴) گاز و نفخ معده و روده را از بین می برد .
۱۵) باعث هضم غذا می شود .
۱۶) بیماریهای کبدی را درمان یم کند .
۱۷) کلسترول خون را پائین می آورد .
۱۸) داروی لاغری است و کسانیکه می خواهند وزن کم کنند و لاغر شوند می توانند هر روز آرتیشو بخورند .
۱۹) سرگیجه را برطرف می کند .
۲۰) آنهائیکه گوششان زنگ می زند اگر آرتیشو را بخورند آنرا برطرف می کند .
۲۱) مبتلایان به بیماری قند می توانند با خوردن آرتیشو قند خود را تنظیم کنند .
۲۲) در درمان میگرن موثر است .
۲۳) در برطرف کردن بیماری آسم اثر مفید درد .
۲۴) نقرس را برطرف می کند .
۲۵) آرتیشو رگها را تمیز کرده و تصلب شرائین را درمان می کند .
۲۶) در برطرف کردن اگزمت موثر است .
۲۷) در درمان اکثر بیماریهای پوستی اثر مفید دارد .
۲۸) سموم بدن را دفع می کند .
۲۹) زخم های ریه و روده را درمان می کند .
۳۰) برای جلوگیری از ریزش مو ار برگهای آرتیشو ضماد تهیه کرده و به سر بمالید .
۳۱) برای برطرف کردن بوی بد زیر بغل عصاره برگ آرتیشو را به زیر بغل بمالید .
۳۲) عصاره آرتیشو را اگر به بدن بمالید خارش را برطرف می کند .
۳۳) برای رفع آب آوردن بدن از جوشانده آرتیشو بمقدر سه فنجان در روز استفاده کنید .

طرز تهیه چای آرتیشو

برای تهیه چای آرتیشو ده تا پانزده گرم برگ خشک و بیست تا چهل گرم برگ تازه آنرا در یک قوری کوچک آبجوش دم کرده و پس از بیست دقیقه آنرا صاف کنید و هر روز یکی دو استکان آز آن بنوشید.
در ضمن آب آرتیشو نیز دارای خواص درمانی بوده و شیره برگ آرتیشو یا کنگر فرنگی دارای املاح املاح معدنی مختلف و سینارین Cynarine است و مصارف درمانی فراوان دارد ولی تهیه آن امروزه چندان معمول نیست. مصرف آن اوره خون و مقدار درصد غیر طبیعی کلسترول خون را کاهش می دهد. معمولاً آب آرتیشو به آب سبزیهای دیگر برای تأثیر بیشتر بر روی کبد افزوده می شود

مضرات :

آرتیشو چون گرم است ممکن است در بعضی از اشخاص تولید سودا کند لذا بهتر است با سرکه خورده شود ضمنا طعم آرتیشو را دوست ندارند . اینگونه اشخاص اگر بخواهند از مزایای آرتیشو استفاده کننده تنطور قرص یا کپسول آرتیشو مصرف نمایند .

منابع :

آرتیشو http://gigapars.com
آرتیشو ( کنگر فرنگی ) Artichoke http://aftab.ir
آرتیشو-کنگر فرنگی http://ostadrooyesh.blogfa.com
آرتیشو ( کنگر فرنگی ) Artichoke http://www.irteb.com
آرتیشو ( کنگر فرنگی ) http://www.ramcoluna.com
آرتیشو ( کنگر فرنگی ) Artichoke http://www.cloob.com
آرتیشو ( کنگر فرنگی ) Artichoke http://www.money58.netfirms.com